Kodeks pracy w odniesieniu do osób 60+

Kodeks pracy w odniesieniu do osób 60+

Zgodnie z przepisami emerytalno-rentowymi w Polsce przejście na emeryturę możliwe jest  po osiągnięciu wieku 60 lat przez kobiety i 65 lat przez mężczyzn. Posiadanie wieku emerytalnego nie jest jednak jednoznaczne z koniecznością porzucenia aktywności zawodowej. Osoby w wieku 60+ mogą w dalszym ciągu kontynuować zatrudnienie, pomimo posiadania uprawnień do emerytury. Co więcej mogą również łączyć pracę z pobieraniem świadczenia emerytalnego.

Niestety zdarza się, że przed osiągnięciem wieku emerytalnego osoby 50+/60+ mogą znajdować się w bardzo trudnej sytuacji, w związku z dyskryminacją ze względu na wiek.

W Polsce, mimo zachodzących powoli zmian legislacyjnych jak i mentalnych, w dalszym ciągu bowiem funkcjonują krzywdzące stereotypy dotyczące pracy osób starszych, takie jak: starsi nie nadążają za zmianami na rynku pracy, nie chcą się uczyć nowych rzeczy, częściej chorują i korzystają ze zwolnień lekarskich, są mniej elastyczni, nie potrafią obsługiwać urządzeń cyfrowych, zajmują miejsce dla młodych.

Na przeciw sytuacjom dyskryminacyjnym w obrębie obszaru zatrudnienia i pracy wychodzą regulacje Kodeksu pracy, które zabezpieczają pracowników 50+/60+ przed zwolnieniem oraz nieuczciwymi praktykami ze strony pracodawców.

Najważniejsze spośród w/w. regulacji to:

• zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu ze względu na wiek oraz równe traktowanie pracowników bez względu na wiek

Art. 11³ Kodeksu pracy mówi wprost , że niedopuszczalne jest dyskryminowanie pośrednie lub bezpośrednie w zatrudnieniu pracowników ze względu na ich wiek, zaś art. 18^3a  k.p. podkreśla obowiązek równego traktowania wszystkich pracowników przez pracodawcę w zakresie nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania, dostępu do szkoleń podnoszących kwalifikację zawodowe.

• ochrona przedemerytalna

zgodnie z art. 39 k.p. osoby w wieku 56+/60+ podlegają ochronie, która zabezpiecza ich przed zwolnieniem, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia im uzyskanie prawa do emerytury, w związku z osiągnięciem tego wieku. Okres ochrony trwa 4 lata i wg najnowszej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego ochrona przed wypowiedzeniem umowy o pracę przysługuje również osobom zatrudnionym na czas określony – nawet w sytuacji, gdy termin obowiązywania umowy upływa wcześniej niż moment osiągnięcia przez pracownika wieku emerytalnego. Jedynym odstępstwem od tego przepisu jest zapis art. 40 k.p., który zakłada że przepisu art. 39 nie stosuje się, gdy pracownik nabył prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy lub pracodawca ogłosił upadłość lub likwidację (art. 41¹ k.p.).

• ochrona przed zmianą warunków pracy

Art. 43 k. p. przewiduje, że w okresie ochronnym pracodawca nie może obniżyć pracownikowi 50+ wynagrodzenia, ani zmienić warunków jego płacy, chyba że zaistniała sytuacja, w której zmiana zasad wynagrodzenia dotyczy ogółu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy, lub stwierdzono u takiego pracownika utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy potwierdzoną orzeczeniem lekarskim albo niezawinioną przez niego utratę uprawnień koniecznych do jej wykonywania

• odprawa emerytalna

Art. 92 § 1. Pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.

• dodatek za wysługę lat

Dodatek ten przysługuje pracownikom zatrudnionym w sektorze publicznym, w tym urzędnikom administracji państwowej i samorządowej, nauczycielom pracownikom publicznej służby zdrowia, strażakom, wojskowym, policjantom, pracownikom sądów i prokuratury.

Z uwagi na fakt wydłużenia się średniej długości życia Polaków i coraz mniejszą liczbę urodzeń, w najbliższym czasie także nasze społeczeństwo (podobnie jak Skandynawowie, czy Duńczycy) stanie przed koniecznością kontynuowania zatrudnienia przez osoby w wieku 60+. Dlatego też warto szukać rozwiązań, które ułatwią seniorom adaptację do nowych warunków na rynku pracy i jednocześnie pozwolą na wykorzystanie ich wiedzy i doświadczenia przez młodsze pokolenia.